Bul:

Soqır-saqawlıq – awır túrdegi  esitiwdiń buzılıwı (esitiwdiń eki tárepleme neyrosensorlıq joǵalıwı, H90.3) hám awır túrdegi kóriwdiń  buzılıwı (eki kózdiń soqirlıǵı, H54.0) birikpesi.

Bala derlik esitpeydi hám derlik kórmeydi, sonıń ushın sóylewi rawajlanbaydı.

Tiykarǵı belgileri:

Ómiriniń birinshi jıllarında tómendegilerdi kóriw múmkin:

- qattı seslerge hám dawısqa reakciyası joq yamasa júdá hálsiz;

- bala jaqtılıqqa, jaqtı oyınshıqlarǵa, adamǵa derlik juwap bermeydi;

- ses shıǵarıw hám gúbirlew az payda boladı yamasa tez joǵaladı;

- 1-2 jasqa kelip túsinikli sózler bolmaydi, bala sóylesiw ushin sózlerden paydalanbaydı;

- tiykarınan tiyip kóriw, iyis, dám seziw, terbelis arqalı mólsherlenedi, tanıs zatlar hám adamlarǵa jabısadı.

Múmkin bolgan sebepler:

Eń kóp ushırasatuǵın sebepleri:

- bir waqıttıń ózinde hám esitiw, hám kóriwdi tásirleytuǵın genetik sindromlar;

- jatır ishi awır infekciyaları (citomegalovirus, qızılsha hám basqalar);

- ayqın gipoksiya, tuwılǵanda júdá az dene salmaǵı, shala tuwılǵanlarda miy jaraqatları;

- erte jasta ótkerilgen meningit, encefalit hám ONS (Oraylıq nerv sisteması)niń basqa kesellikleri;

- geyde jaraqatlanıw, ototoksik hám neyrotoksik tásirlerdiń birigiwi.

Soqırlıq hám gereńlik bir waqıttıń ózinde yaki izbe-iz payda bolıwı múmkin (mısalı, bala dáslep gereń, keyin kóriwi tómenleydi).

Diagnoz kóbinese neshe jasta qoyıladı?

Kóbinese ómiriniń birinshi jılında, eger:

- dawısqa da, kóriw tásirine de turaqlı reakciya joq;

- sóylew hám ulıwma rawajlanıwdıń keskin artta qalıwı seziledi.

Aktiv baqlawda (neonatolog, oftalmolog, surdolog, nevrolog) diagnoz 6-12 ayda anıqlanadı. Erte skrining ótkerilmegen jaǵdayda kesellik keshirek - 1,5 -3 jasta anıqlanıwı múmkin.

Balanı qollap-quwatlaw. Balaǵa qalay járdem beriw kerek?

Nátiyjeli járdem - bul bir shıpaker yamasa bir usıl emes, al reabilitaciya sisteması:

Pánleraralıq topar: surdolog, oftalmolog, nevropatolog/pediatr, genetik, surdotiflopedagog, psixolog.

Saqlanıp qalgan imkaniyatlardı bahalaw: azǵana kóriw (qaldıǵı), azǵana esitiw(qaldıǵı), taktil seziwsheńlik, biliw potencialı.

Sóylesiwdiń arnawlı usılları:

- taktil hám predmet tili, taktil is-hareketler;

- qaldıq esitiwde esitiw apparatları yamasa koxlear implantaciya hám esitiwdi úyretiw;

- qaldıq kóriwde - úlken kontrastli buyımlar, arnawlı qurallar.

Dáslepki pedagogikalıq járdem: keńislikte mólsherlewdi úyretiw, qollar, buyımlar, máresimler arqalı alternativ "sóylew"di qáliplestiriw.

Shańaraqtıń belsendi qatnasıwı: baylanıstıń birden-bir usılı, tákirarlanıwshı taktil signallar, aldınnan biliw múmkin bolǵan rejim, emocional qollap-quwatlaw.

Este saqlaw kerek.

Soqır-saqawlıq rawajlanıwdı biykarlamaydı - bala seziwge, oylawǵa, úyreniwge uqıplı, biraq oǵan basqa informaciya kanalları kerek.

Qánigelestirilgen járdem qansha erte baslansa, balada kommunikaciya, tiykarǵı erkinlik hám sociallıq kónlikpelerdi qáliplestiriw imkaniyatı sonsha joqarı boladı.

Ata-analar bir ózi sheshiliwi shárt emes: qánigeler komandası, reabilitaciya baǵdarlamaları hám soqır-sańıraw balalardı tárbiyalap atırǵan shańaraqlar jámileniwi  áhmietli.

Jasaw ornındaǵı emlew-profilaktikalıq mákemelerde logopedler, psixonevrologlar tárepinen qánigeli konsultaciya beriledi.

Pedagogikalıq jumıs 3 jastan baslap qánigelestirilgen mákemelerde (mektepke shekemgi shólkemler, bilimlendiriw mákemeleri) "Ǵamxorlıq" toparlarında alıp barıladı.