Bu nima:

Ko‘r-kar-soqovlik - bu og‘ir eshitish qobiliyati buzilishi (ikki tomonlama neyrosensor eshitish qobiliyati yo‘qolishi, H90.3) va og‘ir ko‘rish qobiliyati buzilishi (ikkala ko‘zning ko‘rligi, H54.0) kombinatsiyasidir.

Bola deyarli eshitmaydi va deyarli ko‘rmaydi, shuning uchun nutq rivojlanmaydi.

Asosiy belgilari:

Hayotning dastlabki yillarida quyidagilarni kuzatiladi:

• baland tovushlar va ovozga reaksiyasi yo‘q yoki juda zaif;
• bola yorug‘likka, yorqin o‘yinchoqlarga, yuzlarga deyarli javob bermaydi;
• g‘uvillash va g‘ijimlash kam yoki tez yo‘qoladi;
• 1-2 yoshga kelib tushunarli so‘zlar yo‘q, bola muloqot uchun nutqdan foydalanmaydi;
• asosan teginish, hid, ta’m, tebranish orqali mo‘ljal oladi, tanish buyumlar va odamlarga yopishib oladi.

Ehtimoliy sabablari:

Eng ko‘p uchraydigan sabablar:

• bir vaqtning o‘zida eshitish va ko‘rish qobiliyatiga ta’sir qiluvchi genetik sindromlar;
• og‘ir homila ichi infeksiyalari (sitomegalovirus, qizamiq va boshqalar);
• ifodalangan gipoksiya, tug‘ilganda tana vazn yengilligi, erta tug‘ilgan chaqaloqlarda miya shikastlanishi;
• erta yoshda boshdan kechirilgan meningit, ensefalit va boshqa markaziy asab tizimi kasalliklari;
• ba’zan - jarohatlar, ototoksik va neyrotoksik ta’sirlarning kombinatsiyasi.

Ko‘rlik va karlik bir vaqtning o‘zida yoki ketma-ket paydo bo‘lishi mumkin (masalan, bola avval kar bo‘ladi, keyin ko‘rish qobiliyati pasayadi).

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi?

Jiddiy shubhalar ko‘pincha hayotning birinchi yilida paydo bo‘ladi, chunki:

• Bola hech tovush yoki vizual stimullarga doimiy javob bermaydi;
• Nutq va umumiy rivojlanishda kechikish aniq seziladi.

Faol kuzatuvda (neonatolog, oftalmolog, surdolog, nevropatolog) tashxis odatda 6-12 oyda aniqlanadi. Erta skrining o‘tkazilmasa, kasallik kechroq - 1,5-3 yoshda aniqlanishi mumkin.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Samarali yordam - bu bitta shifokor yoki bitta usul emas, balki reabilitatsiya tizimi:

• Fanlararo jamoa: surdolog, oftalmolog, nevropatolog/pediatr, genetik, surdotiflopedagog, psixolog.
• Saqlangan imkoniyatlarni baholash: qoldiq ko‘rish, qoldiq eshitish, taktil sezuvchanlik, kognitiv salohiyat.
• Muloqotning maxsus usullari:
• taktil va predmetli til, taktil imo-ishoralar;
• eshitish qobiliyati qolgan bo‘lsa — eshitish apparatlari yoki kohlear implantatsiya va “eshitishni o‘rganish” mashg‘ulotlari;qoldiq ko‘rishda - yirik kontrastli obyektlar, maxsus qo‘llanmalar.
• Dastlabki pedagogik yordam: fazoda mo‘ljal olishni o‘rgatish, qo‘llar, buyumlar, marosimlar orqali muqobil "nutq"ni shakllantirish.
• Oilaning faol ishtiroki: yagona muloqot uslubi, takroriy taktil signallar, oldindan aytib bo‘ladigan rejim, hissiy qo‘llab-quvvatlash.

Eslab qolish muhim!

Ko‘r-kar-soqovlik rivojlanishni istisno qilmaydi - bola his qilish, fikrlash, o‘rganish qobiliyatiga ega, ammo unga boshqa axborot kanallari kerak.

Ixtisoslashtirilgan yordam qanchalik erta boshlansa, bolada muloqot, asosiy mustaqillik va ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish imkoniyati shunchalik yuqori bo‘ladi.

Ota-onalar yolg‘iz o‘zlari buni uddalashlari shart emas: mutaxassislar jamoasi, reabilitatsiya dasturlari va ko‘zi ojiz va kar bolalarni tarbiyalayotgan oilalar jamoalari muhimdir.

- Malakali maslahatlar yashash joyi bo‘yicha davolash-profilaktika muassasalarida logopedlar va psixonevrologlar tomonidan ko‘rsatiladi.

- Pedagogik ishlar 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari va ta’lim muassasalari) «G‘amxo‘rlik» guruhlarida olib boriladi.