Bul

Koloboma — bul kózdiń bir bóleginiń tuwma (kem jaǵdayda orttirilgan) jetispewshiligi.

Zararlangan bólimine qarap, tómendegi XKT-10 kodları qollanıladı:

- Q13.0 — reńli perde (iris) kolobomasi;

- Q12.2 — kóz gáwhari kolobomasi;

- Q10.3 — qabaq kolobomasi;

- Q14.2 — kóriw nervi diski kolobomasi;

- Q14.8 — kózdiń arqa bólegi (tor perde hám basqalar).

Koloboma ba’zan tek sırtqı kórinis penen sheklenedi, biraq ayrım jaǵdaylarda kóriwge de tásir etedi.

Tiykarǵı belgileri

Belgiler zararlangan bólimge baylanıslı:

Qabaq kolobomasi:

- qabaq shetinde kesik yaki chuqurcha;

- kóz tolıq jabılmaydı;

- qurǵaqlıq, qızarıw, isiniw.

Reńli perde kolobomasi:

- qarashıq dóńgelek emes (“tamshı” yaki “tesik” túrinde);

- jaqtılıqtan qorqıw;

- kóriw normal bolıwı múmkin.

Gavhar kolobomasi:

- linza deformaciyalanǵan;

- kórinis buzıladı;

- kóriw tómenleydi.

Tor perde / kóriw nervi kolobomasi:

- kóriw maydanında “qara daq” yaki “tesik”;

- oqıwda qıyınshılıq;

- kóriwdiń keskin tómenlewi.

Múmkin bolǵan sebepler

Kópshilik jaǵdayda koloboma hámiledarlıq dáwirinde payda boladı:

- embrional jarıqshanıń 4–7 háptede jabılmawı;

- genetikalıq mutaciyalar;

- CHARGE, Patau sıyaqlı sindromlar.

Homilaǵa tásir etiwshi faktorlar - infekciyalar, alkogol, temeki, dáriler, radiaciya hám ximikatlar.

Kem jaǵdayda — jarohat yamasa operaciya sebepli.

Qaysı jasta anıqlanadı

- tuwılǵannan keyin — qabaq hám iris kolobomasi;

- 1–3 jasta — oftalmolog tekseriwinde;

- mektep jasında — kóriw shaǵımları payda bolǵanda.

Balanı qollap-quwatlaw

- oftalmologta muntazam tekseriw;

- kózáynek yamasa kontakt linza;

- ambliopiyanı emlew;

- zárúr bolsa — operaciya yamasa lazer;

- baǵsha hám mektepte qolay sháráyıt (jaqtı, orın, iri materiallar).

Este saqlaw kerek

- koloboma hár waqıt awır kesellik emes;

- erte anıqlaw muhim;

- “ózi ótip ketedi” dep kútiw múmkin emes;

- asqınıwlar qáwpi bar (retina ajıralıwı, glaukoma, ambliopiya);

- turaqlı baqlaw zárúr.

Malakali másláhát jasaw ornı boyınsha balalar oftalmologları tárepinen beriledi.

Pedagogikalıq járdem (tiflopedagog penen sabaq) 3 jastan baslap ixtisoslastırılǵan mákemelerde, sonday-aq eki tárepleme kóriw buzılıwında inklyuziv toparlar hám klaslarda ámelge asırıladı.

Muassasalarga joylastırıw ushın psixologiyalıq-medicinalıq-pedagogikalıq komissiyadan ótiw kerek. Buning ushın “Insan” sociallıq oraylarına múrájat etiledi.