Bu nima

Bolaning to‘liq ko‘rligi (amavroz) — bu ko‘zdan kelayotgan tasvir miyaga deyarli yoki umuman uzatilmaydigan holatdir.

Bunday vaziyatda bola buyumlarni, harakatlarni, ko‘pincha hatto yorug‘likni ham ko‘ra olmaydi. XKT-10 bo‘yicha bu holat H54 guruhiga (ko‘rlik va ko‘rishning pasayishi) kiradi.

Asosiy belgilari

Chaqaloqda:

- nigohini yuz yoki o‘yinchoqqa qaratmaydi;

- yorug‘likka javob bermaydi yoki juda sust javob beradi;

- ko‘zlar harakati tartibsiz (nistagm bo‘lishi mumkin);

- ko‘rishdan ko‘ra eshitish va teginishga tayanadi.

Kattaroq bolalarda:

- odamlarni yuzidan tanimaydi;

- tez-tez qoqiladi, buyumlarga uriladi;

- predmetlarni qo‘l bilan qidiradi;

- faqat yorug‘likni sezishi yoki umuman ko‘rmasligini aytadi.

Ehtimoliy sabablari

- retina (to‘r parda)ning tug‘ma kasalliklari (masalan, Leber amavrozi);

- ko‘rish nervi yoki ko‘z rivojlanish anomaliyalari;

- tug‘ruq paytidagi gipoksiya yoki jarohatlar;

- chala tug‘ilganlarda retinopatiya;

- davolanmagan katarakta yoki glaukoma;

- bosh miya kasalliklari yoki o‘smalari.

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi

Tug‘ma shakllarda shubha hayotning ilk oylaridayoq paydo bo‘ladi, chunki bola atrofdagi muhitga ko‘zlari orqali javob bermaydi.

Yakuniy tashxis odatda oftalmolog ko‘rigidan so‘ng, 1–2 yoshgacha aniqlanadi (yorug‘likka reaksiyani baholash, ko‘z tubini tekshirish, ERG, zarur hollarda MRT va genetik tekshiruvlar).

 Bolani qo‘llab-quvvatlash 

Imkon qadar erta bolalar oftalmologi ko‘rigiga borish va to‘liq tekshiruvdan o‘tish.

Tuzatish mumkin bo‘lgan barcha kasalliklarni (katarakta, glaukoma, yallig‘lanish, o‘smalar) davolash.

Defektolog yoki tiflopedagogni jalb qilish: bolani mo‘ljal olish, o‘ziga xizmat ko‘rsatish va ko‘rish qobiliyatisiz muloqot qilishga o‘rgatish.

Eshitish, sezish va nutqni rivojlantirish, audiokitoblar, taktil o‘yinlardan foydalanish, keyinchalik Brayl alifbosini o‘rgatish.

Oilani psixologik qo‘llab-quvvatlash, nogironlikni rasmiylashtirish, ko‘rish qobiliyati cheklangan bolalar uchun sharoit yaratilgan bog‘cha va maktablarni topish.

Eslab qolish muhim!

Amavroz — bu og‘ir, lekin umidsiz holat emas.

Ko‘rish qobiliyati yo‘qolishi mumkin, ammo bolaning aqli, qobiliyati va kelajagi unga qanday yordam ko‘rsatilishiga bog‘liq.

Ko‘zi ojiz bolalarda erta reabilitatsiya va to‘g‘ri ta’lim orqali normal o‘qish, ishlash va mustaqil yashash imkoniyati mavjud.

Shu sababli bolani uyda yashirmaslik va yordamni “keyinchalik”ga qoldirmaslik juda muhim.

Ko‘rish holatini yakuniy baholash va harakatlar rejasini har doim bolalar oftalmologi va ixtisoslashgan mutaxassislar (tiflopedagoglar) belgilashi kerak.

Malakali yordam yashash joyidagi bolalar oftalmologlari tomonidan ko‘rsatiladi.

Pedagogik yordam (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda amalga oshiriladi.

Muassasalarga joylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish zarur. Buning uchun “Inson” ijtimoiy markazlariga murojaat qilinadi.