Bu nima:

Og‘ir maymoqlik oyoq panjasining tug‘ma deformatsiyasi bo‘lib, bunda u keskin ichkariga yoki pastga/yuqoriga burilgan, oyoqqa tayanish buzilgan va harakatlar keskin cheklangan bo‘ladi.

Bunday shaklda nafaqat mushaklar va boylamlar, balki oyoq suyaklari va to‘piq bo‘g‘imining o‘zi ham zarar ko‘radi va jiddiy davolanmasa, bolaning yurishi juda qiyinlashadi.

Asosiy belgilari:

•   oyoq panjasi aniq bukilgan bo‘ladi: ichkariga va pastga (otpanja–varus), yuqoriga va tashqariga (tovon–valgus) va shunga o‘xshash holatlar;
•  oyoqni qo‘l bilan normal holatga keltirib bo‘lmaydi — panja qattiq bo‘ladi;
•  yura oladigan bolada tayanch oyoqning tashqi chetiga yoki barmoqlarga tushadi, yurishi tebranma, “o‘rdakcha yurish”ga o‘xshash bo‘ladi;
•  boldir mushaklari ingichka bo‘ladi, bir oyoq ikkinchisidan qisqaroq bo‘lishi mumkin, poyabzal tez va notekis yeyiladi;
•  bola tez charchaydi, oyoq panjalari va boldirlarida og‘riqdan shikoyat qiladi.

Ehtimoliy sabablar:

Ko‘p hollarda maymoqlik:

• tug‘ma anomaliya, genetik moyillik;
• oyoq panjasi mushaklari, paylari, suyaklari shakllanishining ona qornida buzilish xususiyatlari;
• ba’zi holatlar nevrologik va genetik sindromlar (artrogripoz, BMF, orqa miya anomaliyalari va boshqalar) bilan bog‘liq.

Orttirilgan og‘ir deformatsiyalar og‘ir jarohatlar, kuyishlar, falajlardan keyin yuzaga kelishi mumkin, ammo bu kamroq uchraydi va odatda boshqa bo‘limlar bo‘yicha kodlanadi.

Odatda qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi?

Og‘ir darajadagi qiyshiq panja holatida oyoq panjasi deformatsiyasi bola tug‘ilgandaoq yaqqol ko‘rinadi — neonatolog panjaning aniq bukilgan holatini darhol payqaydi.

Og‘irlik darajasi va davolash taktikasi odatda hayotining dastlabki oylarida aniqlanadi, ammo agar bola mutaxassisga ko‘rsatilmasa, muammo u yura boshlagan bosqichda paydo bo‘ladi.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Imkon qadar erta bolalar ortopediga ko‘rsatish zarur. Og‘ir shakllarda odatda bir nechta usullarni birgalikda qo‘llash talab etiladi:

• bosqichma-bosqich gipslash;
• ortozlar va maxsus poyabzal kiyish;
• qattiq (rigid) deformatsiya bo‘lganda — paylar, bog‘lamlar, ba’zan esa oyoq panjasi suyaklariga jarrohlik amaliyotlari.

Majburiy ravishda — davolovchi jismoniy mashqlar, massaj va fizioterapiya tavsiya etiladi.

Ota-onalar:

• breyslar va ortozlarni belgilangan tartibda qat’iy ravishda taqdiradi;
• bolani ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlaydi.

Eslab qolish muhim

• og‘ir maymoqlik og‘ir shakli tug‘ma rivojlanish xususiyatidir.
• davolanmasa, oqibatida deyarli muqarrar ravishda oqsoqlik, surunkali og‘riq, erta artrozlar, umurtqa pog‘onasining qiyshayishi va nogironlik yuzaga keladi.
• o‘z vaqtida va to‘g‘ri davolash orqali ko‘pchilik bolalar yurishi, yugurishi va faol hayot kechirishi mumkin hamda tengdoshlaridan deyarli farq qilmaydi.

       - Malakali maslahat yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida ortoped-travmatologlar tomonidan ko‘rsatiladi.

- Reabilitatsiya yordami ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari) 2 yoshdan, shuningdek, maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida 3 yoshdan va umumta’lim muassasalarining inklyuziv sinflarida, ixtisoslashtirilgan umumta’lim muassasalarida 7 yoshdan boshlab amalga oshiriladi.

- Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun xulosa olish uchun "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlariga murojaat qilgan holda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish lozim.