Bu nima:

Disxondroplaziya yoki Olye kasalligi — bu kam uchraydigan tug‘ma suyak tizimi kasalligi bo‘lib, unda tog‘ay to‘qimasining bir qismi odatdagidek suyakka aylanmaydi.

Natijada suyaklar ichida tog‘ay o‘choqlari saqlanib qoladi (ular enxondromalar deb ataladi). Bola o‘sib ulg‘aygani sari bu joylar suyakning shakli va uzunligini buzib, deformatsiyaga olib kelishi mumkin.

Muhim:

• kasallik intellekt bilan bog‘liq emas — aqliy rivojlanish odatda saqlangan;
• bu o‘sma ham, infeksiya ham emas;
• kasallik jarohatlar emas, balki suyak o‘sishidagi buzilishlar guruhiga kiradi.

Asosiy belgilari:

Belgilar qaysi suyaklar zararlanganiga va o‘zgarishlar darajasiga bog‘liq bo‘lib, ko‘pincha quyidagilar kuzatiladi:

• tana assimetriyasi (bir qo‘l yoki oyoq ikkinchisidan qisqaroq bo‘lishi);
• qo‘l-oyoqlardagi suyaklarning qiyshayishi yoki qalinlashishi;
• yurishda oqsoqlanish;
• qo‘l yoki oyoq barmoqlarining deformatsiyasi;
• ayrim bo‘g‘imlarda harakat cheklanishi;
• patologik sinishlarga moyillik (suyaklar odatdagidan osonroq sinadi).

Muhim jihatlar:

• odatda og‘riq bo‘lmaydi, agar sinish yoki asoratlar bo‘lmasa;
• gavda va ichki a’zolar, qoida tariqasida, zararlanmaydi;
• kasallik ko‘pincha tananing bir tomonini ko‘proq qamrab oladi.

Ehtimoliy sabablar:

Olye kasalligining aniq sababi to‘liq aniqlanmagan, ammo quyidagilar ma’lum:

• kasallik erta rivojlanish bosqichlarida yuzaga keladigan genetik (somatik) mutatsiyalar bilan bog‘liq;
• bu mutatsiyalar tog‘ayning suyakka aylanish jarayonini — enxondral suyaklanishni buzadi;
• ko‘pincha kasallik irsiy tarzda o‘tmaydi va tasodifan paydo bo‘ladi;
• tashqi omillar (jarohatlar, infeksiyalar, ovqatlanish) asosiy sabab hisoblanmaydi.

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi?

• o‘zgarishlar tug‘ilgandan boshlab mavjud bo‘lishi mumkin;
• ammo ko‘pincha kasallik 2 yoshdan 10 yoshgacha aniqlanadi;
• ayniqsa bola faol yurib, tez o‘sishni boshlaganda belgilar yaqqol ko‘rinadi.

Tashxis odatda quyidagilarga asoslanadi:

• ortoped shifokor ko‘rigi;
• rentgenologik tekshiruvlar.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Disxondroplaziya — surunkali holat, ammo to‘g‘ri tibbiy va ijtimoiy hamrohlik bilan bola faol va to‘laqonli hayot kechirishi mumkin.

Qo‘llab-quvvatlash quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• bolalar ortopedi tomonidan muntazam kuzatuv;
• suyaklarning o‘sishi va holatini nazorat qilish;
• davolovchi jismoniy mashqlar va yengil jismoniy faollik;
• ko‘rsatmalarga ko‘ra ortopedik poyabzal yoki moslamalar;
• zarurat bo‘lsa — deformatsiyalarni jarrohlik yo‘li bilan tuzatish;
• bola va oila uchun psixologik yordam;
• ta’lim va kundalik hayot sharoitlarini moslashtiris

Eslab qolish muhim

• disxondroplaziya — bu rivojlanishning o‘ziga xosligi, “hukm” emas;
• bolaning intellekti va qobiliyatlari odatda yosh me’yoriga mos keladi;
• erta kuzatuv asoratlarning oldini olishga yordam beradi;
• bola uchun cheklovlardan ko‘ra qabul qilish, qo‘llab-quvvatlash va hurmat muhimroq;
• to‘g‘ri ta’limiy va ijtimoiy muhit bola imkoniyatlarini ochib berishga yordam beradi, uni “tashxis bilan yashash”ga majbur qilmaydi.

-Malakali maslahat yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida ortoped-travmatologlar tomonidan ko‘rsatiladi.

- Reabilitatsiya yordami ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari) 2 yoshdan, shuningdek, maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida 3 yoshdan va umumta’lim muassasalarining inklyuziv sinflarida, ixtisoslashtirilgan umumta’lim muassasalarida 7 yoshdan boshlab amalga oshiriladi.

- Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun xulosa olish uchun "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlariga murojaat qilgan holda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish lozim.