Bu nima

Aqliy zaiflik — bu psixik rivojlanishning sekin yoki to‘liq shakllanmagan holati bo‘lib, u bolalik davrida namoyon bo‘ladi.

Bu fikrlash, nutq, harakat va ijtimoiy ko‘nikmalarga ta’sir qiladi.

Darajasi bolaning o‘qish va kundalik hayotdagi mustaqillik darajasiga bog‘liq:

- F70 (yengil) — bola oddiy bilim va kasbiy ko‘nikmalarni o‘zlashtirishi mumkin, nisbatan mustaqil;

- F71 (o‘rtacha) — o‘rganish qiyin, doimiy qo‘llab-quvvatlash kerak;

- F72 (og‘ir) — muloqot va o‘z-o‘ziga xizmat qilish cheklangan;

- F73 (chuqur) — bola to‘liq yordamga muhtoj.

Asosiy belgilari

Aqliy zaiflik kasallik emas, balki rivojlanishning o‘ziga xos xususiyati bo‘lib, bunda bolaga ta’lim, nutq, muloqot va maishiy ko‘nikmalar qiyinroq va uzoqroq beriladi.

Bunday bolalar rivojlanishi, o‘rganishi va foydali ko‘nikmalarni egallashi mumkin, ammo ularga qo‘shimcha yordam va ko‘proq vaqt kerak.                

Kichkintoylarda belgilar ko‘pincha erta seziladi:

- keyinchalik emaklab yura boshlaydilar;

- atrofdagilarga zaif munosabatda bo‘ladi;

- kam aloqada bo‘ladi;

- deyishadi keyinroq.

Ehtimoliy sabablar

- nasliy va genetik xususiyatlari;

- homiladorlik davridagi asoratlar (infeksiyalar, kislorod yetishmasligi, zararli ta’sirlar);

- og‘ir yoki asoratli tug‘ruq;

- bola hayotining ilk yillarida miya kasalliklari yoki jarohatlari;

- erta yoshda rivojlanish va muloqotning yetishmasligi (qo‘shimcha omil sifatida).

Qaysi yoshda ko‘proq tashxis qo‘yiladi

Aqliy zaiflik tashxisi odatda 3-4 yoshdan keyin, yaqqol rivojlanishdan orqada qolish sezilarli bo‘lganda qo‘yiladi.

Buzilish darajasi ko‘pincha 6-7 yoshga kelib aniqlanadi, bu davrda bola o‘qishni boshlaydi va ko‘nikmalarga qo‘yiladigan talablar ortadi

Bolani qo‘llab-quvvatlash

- mutaxassislar (psixolog, logoped, defektolog) bilan ishlash;

- bola bilan muntazam muloqot qilish va uni tushunishga yordam berish;

- oddiy va tushunarli mashg‘ulotlar orqali rivojlantirish;

- sabr-toqatli va qo‘llab-quvvatlovchi muhit yaratish;

- maxsus ta’lim dasturlari orqali o‘qitish.

Eslab qolish muhim!

- aqliy zaiflik — bu kasallik emas, balki rivojlanish xususiyati;

- har bir bola o‘ziga xos rivojlanadi;

- erta tashxis va yordam rivojlanishni yaxshilaydi;

- bolani boshqalar bilan solishtirmaslik muhim;

- ota-onaning qo‘llab-quvvatlashi hal qiluvchi rol o‘ynaydi.

Malakali maslahatlar bolalar psixonevrologlari tomonidan ko‘rsatiladi.

Pedagogik yordam 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda va inklyuziv ta’limda amalga oshiriladi.

O‘rta va og‘ir darajadagi bolalar uchun kunduzgi parvarish xizmatlari mavjud.

Muassasalarga yo‘naltirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish va “Inson” markazlariga murojaat qilish zarur.