Bul

Retinoblastoma - kóz tor perdesi qáwipli óspesi bolip, derlik hámme waqıt kishi balalıq dáwirinde payda boladı. Óspeler kóz toriniń jetilmegen kletkalarinan ósedi, bir kózdi (kóbinese) yaki eki kózdi de óz ishine alıwı múmkin.

Emlenbese, kesellik ómir ushın qáwipli. Biraq erte anıqlanıp, zamanagóy emlengende balalardıń 95 procentten aslamı aman qaladı, kópshilik jaǵdaylarda bolsa kóz hám kóriwdiń bir bólegin saqlap qalıwǵa erisiledi.

Tiykarǵı belgileri

Eń muhim ogohlantırıw belgileri:

- leykokoriya (aq qarashıq) — fotosuratlarda qızıl shaǵılas ornına aq yamasa sarǵısh reń payda boladı, kúndelikti kóriwde qarashıqta aq jıltıraw seziledi;

- qıysıq kóz — kózdiń birewi chetke burılıp ketedi;

- kóriwdiń jamanlasıwı — bala zatlardı ótkerip jiberedi, júdá jaqın kelip qaraydı, bir kózi menen qarawǵa ústünlik beredi.

Qosımsha belgiler:

- kózdiń qızarıwı, awırıwı, úlkeyiwi;

- qarashıqtıń jaqtılıqqa reaksiya bermewi;

- og‘ir jaǵdaylarda — bas awırıwı, hálsizlik, azıw.

Leykokoriya yamasa jańa qıysıqlıq payda bolsa, darhol oftalmologqa murojaat etiw kerek.

Múmkin bolǵan sebepler

Tiykarǵı sebep — RB1 geniniń mutaciyası.

Násillik túri (≈40%):

- mutaciya barlıq kletkalarda bar;

- kóbinese eki kóz zararlanadı;

- basqa óspeler qáwpi joqarı, uzaq baqlaw kerek.

Násillik emes túri (≈60%):

- mutaciya tek tor perde kletkalarında payda boladı;

- ádette bir kóz zararlanadı;

- tuwısqanlar ushın qáwip az.

Bul kesellik jaraqat, gadjet yamasa parvarish menen baylanıslı emes.

Qaysı  jaslarda kóbirek diagnoz qoyıladı

- kóbinese 6 ay – 2 jas aralıǵında;

- derlik barlıq jaǵdaylar 5 jasqa shekem;

- 6–7 jastan keyin júdá kem ushırasadı.

Rejeli tekseriwler waqtında kóz túbin qaraw júdá áhmiyetli.

Balanı qollap-quwatlaw

- shubha bolǵanda darhol oftalmologqa murojaat etiw;

- zárúr bolsa ixtisoslastırılǵan oraylarda emlew;

- emlew individual boladı (lazer, krioterapiya, ximiyaterapiya, geyde operaciya);

- tiykarǵı maqset — ómirdi saqlaw, keyin kóriw hám sırtqı kórinisti qorǵaw;

- operaciyadan keyin kosmetikalıq protez qoyılıp, bala ósiwine qarap almastırılıp turadı;

- balaǵa ruhiy qollaw hám ádetegi turmıstı saqlaw muhim.

Este saqlaw kerek!

- aq qarashıq yamasa qıysıq kózdi e’tibarsız qaldırmaw kerek;

- retinoblastoma erte anıqlansa emlenedi;

- emleniwden keyin uzaq waqıt baqlaw kerek;

- ata-analardıń tez reakciyası hám qollawı muhim áhmiyetke iye.

Malakali másláhát jasaw ornı boyınsha balalar oftalmologları tárepinen beriledi.

Pedagogikalıq járdem (tiflopedagog penen sabaq) 3 jastan baslap ixtisoslastırılǵan mákemelerde, sonday-aq eki tárepleme kóriw buzılıwında inklyuziv toparlar hám klaslarda ámelge asırıladı.

Muassasalarga joylastırıw ushın psixologiyalıq-medicinalıq-pedagogikalıq komissiyadan ótiw kerek. Buning ushın “Insan” sociallıq oraylarına múrájat etiledi.