Bu nima

Retinoblastoma — bu ko‘zning retina qatlamida rivojlanadigan yomon sifatli o‘sma bo‘lib, asosan erta bolalik davrida uchraydi.

O‘sma yetilmagan retina hujayralaridan rivojlanadi va ko‘pincha bitta ko‘zni, ba’zan esa ikkala ko‘zni zararlaydi.

Davolanmasa, kasallik hayot uchun xavfli. Ammo erta aniqlansa, zamonaviy davolash bilan bolalarning 95% dan ortig‘ida hayotni saqlab qolish, ko‘p hollarda esa ko‘zni ham asrash mumkin.

Asosiy belgilar

Eng muhim ogohlantiruvchi belgilar:

- leykokoriya (oq qorachiq) — fotosuratda qizil refleks o‘rniga oq yoki sarg‘ish rang;

- ko‘z g‘ilayligi;

- ko‘rishning pasayishi (bola predmetlarni o‘tkazib yuboradi, juda yaqin keladi, boshini burib qaraydi).

Qo‘shimcha belgilar:

- ko‘zning qizarishi, og‘riq, kattalashishi;

- qorachiqning yorug‘likka reaksiyasi yo‘qligi, rangdor pardalar farqi;

- og‘ir holatlarda — bosh og‘rig‘i, holsizlik, vazn yo‘qotish.

Leykokoriya yoki yangi paydo bo‘lgan g‘ilaylik — darhol shifokorga murojaat qilish uchun sabab.

Mumkin bo‘lgan sabablar

Retinoblastomaning asosiy sababi RB1 genining (13-xromosomadagi o‘sma supressori geni) mutatsiyasidir.

Kasallikning ikki shakli farqlanadi:

Irsiy (taxminan 40% hollarda):

- mutatsiya organizmning barcha hujayralarida mavjud bo‘ladi;

- ota-onadan meros bo‘lib o‘tishi yoki bolada birinchi marta paydo bo‘lishi mumkin;

- ko‘pincha ikkala ko‘z ham zararlanadi, ko‘plab o‘choqlar paydo bo‘lishi mumkin;

- boshqa o‘smalar rivojlanish xavfi ortadi, uzoq muddatli kuzatuv talab etiladi.

Irsiy bo‘lmagan (taxminan 60% hollarda):

- mutatsiyalar faqat to‘r parda hujayralarida paydo bo‘ladi;

- odatda bir ko‘z zararlanadi;

- aka-uka va opa-singillar uchun xavf minimal darajada.

Retinoblastoma jarohatlar, foydalanish bilan bog‘liq emas.

Qaysi yoshda aniqlanadi

- ko‘pincha 6 oy — 2 yosh oralig‘ida;

- deyarli barcha holatlar 5 yoshgacha;

- 6–7 yoshdan keyin juda kam uchraydi.

Muntazam ravishda ko‘z tubini tekshirtirish muhim, ayniqsa oilada bu kasallik bo‘lgan bo‘lsa.

Bolani qo‘llab-quvvatlash

- shubha bo‘lsa — darhol oftalmologga murojaat qilish;

- zarurat bo‘lsa, ixtisoslashtirilgan markazga yuborish;

- davolash individual (lazer, krioterapiya, kimyoterapiya, ba’zan operatsiya);

- asosiy maqsad — hayotni saqlash, keyin ko‘rish va tashqi ko‘rinishni asrash;

- ko‘z olib tashlangan bo‘lsa, kosmetik protez qo‘yiladi va vaqt o‘tishi bilan yangilanadi.

Eslab qolish muhim!

Oq ko‘z qorachig‘i, suratdagi g‘ayritabiiy nurlar yoki g‘ilaylik - zudlik bilan shifokorga murojaat qilish uchun sabab bo‘ladi.

Retinoblastoma erta aniqlanganda yaxshi davolanadi, ko‘p hollarda ko‘zni saqlab qolish mumkin.

Davolanishdan so‘ng oftalmolog va onkologning uzoq muddatli kuzatuvi talab etiladi.

Ota-onalarning o‘z vaqtida murojaat qilishi va qo‘llab-quvvatlashi asosiy rol o‘ynaydi.

Malakali yordam yashash joyidagi bolalar oftalmologlari tomonidan ko‘rsatiladi.

Pedagogik yordam (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda amalga oshiriladi.

Muassasalarga joylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish zarur. Buning uchun “Inson” ijtimoiy markazlariga murojaat qilinadi.