Bul

H90.3 diagnozı qoyılǵan bala - bul yeki tárepleme awır yesitiw kemisligine iye bolǵan hám koxlear implant (KI) ornatılǵan bala. Esitiwshi insanlardiki sıyaqlı islemeydi, biraq:

- processordaģı mikrofon sesti qabıllaydı;

- processor oni elektr signallarına aylandıradı;

- shıģanaq ishindegi elektrodlar bul signallardı tikkeley esitiw nervine jetkeredi;

- miy usı signallardı túsiniwdi úyrenedi.

Koxlear implant - bul "ájayıp qulaq" emes, al sesti miyge jetkeriwdiń alternativ jolı.

Tiykarǵı belgileri

KI jalǵangannan keyin bala:

- dáslep dawısqa ápiwayı túrde múnásibet bildiredi: seskenedi, tınıshlanadı, kózi menen shawqımnıń qay jerden ekenligin izleydi;

- áste-aqırın dawısqa qaray basın buradı, "ásten-qattı," "bir ses-kóp"ti parıqlay baslaydı;

- keyinirek tanıs seslerdi biledi: esik qaǵıldı, multfilm iske tústi, mashina kóshede, ananıń dawısı;

- bılshılday baslaydı, buwınlarǵa elikleydi, sońınan birinshi sanalı sózler payda boladı;

- esitiw minez-qulqı dep atalatuǵın minez-qulıq qáliplesedi.

Demek, bala:

- tek esitip gana qoymay, sesti de túsinedi;

- oǵan mánisli múnásibet bildiredi;

- esitkenlerine qarap minez-qulqın ózgertedi.

Tiykargı kórsetkish - ses fon bolip qalmay, máni payda etedi.

Múmkin bolgan sebepler

Koxlear implanti tómendegi jaǵdaylarda ornatıladı:

- tereń eki tárepleme esitiwdiń joǵalıwı;

- esitiw apparatları duris tanlangan, biraq jeterli effekt bermeydi;

- esitiw nervi saqlanıp qalgan hám esitiw qabıllawın qáliplestiriw imkaniyatı bar.

Esitiwdiń joǵalıwınıń sebepleri hár qıylı bolıwı múmkin - tuwma kemislikler, hámiledarlıq hám tuwıwdıń asqınıwları, meningit, awır infekciyalar, ototoksik preparatlardıń tásiri.

Barlıq jaǵdaylarda tiykarǵı mashqala - KI nıń ornın basatuǵın shıǵanaq receptorlarınıń islemey qalıwı.

Diagnoz kóbinese neshe jasta qoyıladı

Házirgi waqıtta esitiwdiń joǵalıwın múmkin bolǵanınsha erte anıqlawǵa háreket etedi:

- esitiw skriningi tuwıw úyinde ótkeriledi;

- birinshi gúman ómiriniń birinshi háptelerinde payda bolıwı múmkin;

6-12 ayda diagnoz anıqlanadı (ABR, audiometriya hám basqalar);

koxlear implantaciya kóbinese 9-18 aylıqta (bazı waqıtlarda) ótkiziledi.

Bala qanshelli erte diagnoz alınsa / implantaciya ótkizilse / reabilitaciya baslansa, sonshelli ol esitiwshi teńleslerine jaqın sóylew hám rawajlanıw itimalı joqarı boladı.

Balanı qollap-quwatlaw  

Koxlear implantaciya - bul tek baslanıwı. Tiykarǵı nátiyje reabilitaciyaǵa baylanıslı. Ásirese áhmiyetlisi:

1. Processordı turaqlı taǵıp júriw.

Processordan hár kúni, kún dawamında paydalanıw kerek.

Ses joq → miy úyrenbeydi → rawajlanıw tómenleydi.

2. Turaqlı dúzetiw (mapping).

Qánige qolaylılıq hám anıqlıq ushın ses parametrlerin ózgertip beredi.

Ata-analar balanıń reakciyası haqqında xabar beredi: esitip atır ma, sharshap atır ma, qorqıp atır ma.

3. Qánigeler menen sabaqlar.

Surdopedagog hám logoped esitiw qabillawın rawajlandırıw, sóylewdi qáliplestiriw, diqqat, eslew hám motorikanı rawajlandırıwģa járdem beredi.

4. Sóylew ortalıǵı.

Bala menen bárqulla baylanısta bolıw áhmietli:

- háreketlerdi túsindiriw ("qollarım," "mashina kiyatır");

- kúndelikli turmısta hám seyil etiwde sóylesiw;

- janlı sóylew ortalıǵın jaratıw (tek multfilmler emes).

5. Ata-ananıń roli.

Ata-analar - procestiń tiykarǵı qatnasıwshıları:

- úyde kónlikpelerdi bekkemleydi;

- rawajlanıwdı baqlaydı;

- qánigeler menen birge islesedi.

Este saqlaw kerek

Koxlear implant balanı birden esitip qalmaydı. Bul uzaq dawam etetuǵın process bolıp, nátiyjesi operaciya jasına, salamatlıq jaǵdayına, shańaraq hám reabilitaciyaǵa baylanıslı.

Hátte reabilitaciyasız ádette ótkerilgen operaciya da qoldan shıǵarǵan imkaniyatlar.

Eń tiykarǵısı: AI menen awırǵan bala - bul birinshi náwbette bala. Oǵan tek ǵana sesler emes, al oyın, qarım-qatnas, qollap-quwatlaw, qabıl etiw hám ideal emes bolıw huqıqı da áhmietli.

Jasaw ornındaǵı emlew-profilaktika mákemelerinde balalar psixonevrologları tárepinen   konsultaciya beriledi.

Pedagogikalıq jumıs mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemleriniń inklyuziv toparlarında 3 jastan, ulıwma bilim beriw mákemeleriniń inklyuziv klaslarında 7 jastan baslap alıp barıladı.

Joqarıdaǵı mákemelerge rásmiylestiriw ushın, juwmaq alıw ushın "Insan" sociallıq oraylarına múrájat etken halda psixologiyalıq-medicinalıq-pedagogikalıq komissiyasınan ótiwi kerek.