Bu nima:

Boladagi yuqori darajadagi miyopiya – bu shunchaki “biroz ko‘rish yomonligi (minus)” emas, balki:

·        Yaqqol miyopiya – taxminan –6,0 dioptriyadan yuqori (ko‘pincha –8, –10 va undan ham kuchli);

·        Ko‘zning cho‘zilishi bilan birga keladi – oldi-orqa o‘qi > 26 mm;

·        Jiddiy asoratlar xavfi bilan bog‘liq: retina distrofiyasi, retina yirtilishi va ajralishi, miyopik makulopatiya, erta katarakta, glaukoma va boshqa muammolar.

Demak, bu nafaqat refraktsion muammo, balki ko‘zning “strukturaviy zaifligi” bo‘lib, bolani faqat ko‘zoynak taqish bilan cheklash yetarli emas – uni doimiy kuzatuv ostida, surunkali holat sifatida boshqarish kerak.

Asosiy belgilar:

Bolalarda yuqori darajadagi miyopiya turli xil ko‘rinishlarda namoyon bo‘lishi mumkin, ammo quyidagi belgilar ogohlantiradi:

Kichkintoylarda:

·        Bola uzoqdagi o‘yinchoqqa qo‘l uzatmaydi, faqat o‘yinchoq juda yaqin bo‘lganda unga javob beradi;

·        Ko‘rishdan ko‘ra eshitish va teginishga ko‘proq tayyorlanadi;

·        Ko‘pincha predmetlarni deyarli burniga yaqinlashtiradi.

Maktabgacha yoshdagi bolalar va maktab o‘quvchilarida:

·        Doskadagi yozuvni umuman ko‘rmaydi, odamlarni faqat yaqindan taniydi;

·        Doim ko‘zini qisadi, daftar yoki kitobga egiladi;

·        Bosh og‘rig‘i, ko‘z charchashi, “tuman” yoki “uchuvchi dog‘lar”dan shikoyat qiladi;

·        Notanish xonada qoqilib ketishi yoki adashib qolishi mumkin – tafsilotlarni ko‘rmaydi.

Yuqori darajadagi miyopiyada tez-tez kuzatiladigan belgilar:

·        Juda qalin “minus” ko‘zoynaklar;

·        Uzoqdan ham, yaqindan ham ko‘rishning pasayishi, hatto tuzatish bilan ham (to‘r parda o‘zgarishlari sababli).

Ehtimoliy sabablar:

Ko‘pincha bu “tasodifiy katta minus” emas, balki bir nechta sabablarning kombinatsiyasidir:

·        Genetika: ota-onalardan biri yoki ikkalasida miyopiya bo‘lsa → bola yuqori xavf ostida.

·        Homiladorlik va erta yosh omillari: erta tug‘ilish, gipoksiya, homila ichi infeksiyalari, biriktiruvchi to‘qima kasalliklari (masalan, Marfan sindromi).

·        Turmush tarzi: uzoq masofaga ko‘z bilan ishlash (gadjetlar, kitoblar), kunduzgi yorug‘lik yetishmasligi, harakatsizlik.

Odatda, maktab yoshidagi yuqori darajadagi miyopiya – tez rivojlanayotgan miyopiyaning natijasi bo‘lib, u o‘z vaqtida to‘xtatilmagan bo‘ladi.

Qaysi yoshda ko‘proq tashxis qo‘yiladi?

Yuqori miopiya quyidagicha bo‘lishi mumkin:

• Tug‘ma (1-3 yoshda, ba’zan hayotining birinchi yilida aniqlanadi).

• Erta orttirilgan - maktabgacha yoshda tez o‘sa boshlaydi.

• "Maktab," tez rivojlanuvchi - 6-8 yoshda boshlanadi, 12-14 yoshda yuqori ko‘rsatkichlarga erishadi.

Amaliyotda bolalarda yuqori miopiya ko‘pincha quyidagicha tashxislanadi:

• yoki hayotning dastlabki yillarida (tug‘ma holatlar),

• yoki boshlang‘ich maktabning yuqori sinf o‘quvchilari va o‘smirlarda, "ko‘zoynaklar har yili zaiflashib borayotgani" aniq bo‘lganda.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Yuqori darajadagi miyopiyaga ega bolaga yordam berish uchun:

·        Bolani bolalar oftalmologida muntazam tekshiruvdan o‘tkazish (dioptriya, ko‘z uzunligi va to‘r parda holati nazorati bilan);

·        To‘g‘ri tanlangan to‘liq optik korreksiya (zarurat bo‘lsa – maxsus va/yoki tungi linzalar);

·        Ko‘rsatmalar bo‘lsa – tomchilar va apparatli davolash;

·        Kamdan-kam hollarda – sklero mustahkamlash operatsiyalari;

·        Uyda “miyopiya gigiyenasi”ni saqlash:

o   Kunduzgi 1,5–2 soat faol sayr qilish;

o   “30 daqiqa ish – 5 daqiqa uzoqqa qarash” rejimi;

o   Yaxshi yorug‘lik va kitob/ekran bilan masofani saqlash;

o   Gadjetlardan cheklash;

o   Shifokor ruxsat bergan yumshoq sport bilan shug‘ullanish.

Eslab qolish muhim:

·        Yuqori darajadagi miyopiya – bu faqat bir martalik ko‘zoynak masalasi emas, balki doimiy kuzatuvni talab qiladigan surunkali holat.

·        Maqsad – ko‘zning cho‘zilishini sekinlashtirish va to‘r pardadagi “jim” asoratlarni o‘tkazib yubormaslik.

·        Davolash va usullarni tanlash (ko‘zoynaklar, linzalar, tomchilar, operatsiyalar) – faqat oftalmolog nazorati ostida amalga oshiriladi.

·        Ota-onaning vazifasi – tashxisdan qo‘rqmaslik, o‘z-o‘zini davolash bilan shug‘ullanmamaslik, va mutaxassislar bilan birga bolaga odatiy faol hayot kechirishga yordam berish, hatto ko‘rish “minus” bo‘lsa ham.

- Yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida malakali bolalar oftalmologi, psixonevrolog va logoped maslahat beradi.

- Pedagogik yordam (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda — maktabgacha ta’lim tashkilotlari hamda ta’lim muassasalarida amalga oshiriladi. Shuningdek, agar bolada ikki tomonlama ko‘rish qobiliyati buzilishi aniqlangan bo‘lsa, pedagogik yordam maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlari va umumta’lim muassasalarining inklyuziv sinflarida ham tashkil etiladi.

- Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan xulosa olish talab etiladi. Komissiyadan o‘tish uchun ariza “Inson” ijtimoiy markazlari orqali amalga oshiriladi.