Bu nima

Tug‘ma amputatsion anomaliyalar (Q74.9) — bu bola qo‘l yoki oyoqning to‘liq yoki qisman yetishmasligi bilan tug‘iladigan holatdir.

Masalan, kaft, bilakning bir qismi, panja yoki bir nechta barmoqlar bo‘lmasligi mumkin.

Muhim: bu tug‘ma rivojlanish buzilishi bo‘lib, tug‘ruq jarayonida olingan jarohat emas.

Asosiy belgilari

Tug‘ilganda:

- qo‘l yoki oyoqning bir qismi yo‘q yoki keskin qisqargan bo‘ladi;

- qo‘l yoki oyoq kultyaga o‘xshash shaklda tugaydi;

- ba’zan amniotik peretyajkalar (teri ustida halqa shaklidagi izlar) uchraydi, ular sabab pastki qism rivojlanmagan bo‘ladi;

- bir tomonlama yoki ikki tomonlama bo‘lishi mumkin;

- ayrim hollarda boshqa tug‘ma nuqsonlar (yurak, umurtqa va boshqalar) bilan birga uchraydi.

Ehtimoliy sabablar

Aniq sabablar har doim ham ma’lum emas. Ehtimoliy omillar:

- homiladorlikning erta davrida (3–7 hafta) rivojlanish buzilishi;

- dori vositalari yoki og‘ir infeksiyalar ta’siri;

- genetik sindromlar va xromosoma o‘zgarishlari.

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi

Ba’zan homiladorlik davrida (2-trimestrda UTT orqali). Ko‘pincha tug‘ilgandan so‘ng, neonatolog ko‘rigida aniqlanadi.

Bolani qo‘llab-quvvatlash

Ota-onalar va shifokorlarning vazifasi bolaga imkon qadar yordam berishdir.

Mutaxassislar: bolalar ortopedi, travmatolog, protezchi, reabilitolog, nevrolog va psixolog yordam beradi.

Asosiy yo‘nalishlar:

- erta protezlash;

- davolash jismoniy tarbiyasi (DJT), massaj;

- ergoterapevt bilan mashg‘ulotlar;

- o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish ko‘nikmalarini o‘rgatish (kiyinish, ovqatlanish, yozish, o‘ynash).

Eslab qolish muhim!

Tug‘ma amputatsiyaga ega bola faol va to‘laqonli hayot kechirishi mumkin: sport, ijod, ta’lim va rivojlanish.

Reabilitatsiya va protezlash qanchalik erta boshlansa, moslashuv shunchalik oson kechadi.

Malakali maslahat yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida ortoped-travmatologlar shifokorlar tomonidan ko‘rsatiladi.

Reabilitatsiya quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:

- 2 yoshdan — ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari);

- 3 yoshdan — maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida;

- 7 yoshdan — umumta’lim va ixtisoslashtirilgan maktablarning inklyuziv sinflarida.

Yuqoridagi muassasalarga joylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish zarur. Buning uchun “Inson” ijtimoiy xizmat markazlariga murojaat qilinadi.