Bu nima:

Bu nutq tezligi va ritmining buzilishi, bunda bola:

• tovushlar, bo‘g‘inlar, so‘zlarni tez-tez takrorlaydi;
• tovushda "qotib qoladi" ("m-m-mashina" "pa...pa...pa...aravoz");
• keskin to‘xtaydi va "qoqiladi," go‘yo so‘zlar “chiqmay” qoladi.

Asosiy belgilari:

Nutqdagi xususiyatlar:

• tovushlar/so‘zlarni tez-tez takrorlash, tovushlarni cho‘zish;
• so‘z o‘rtasida to‘satdan to‘xtalishlar ("m...orojni," "shkola...la");
• zo‘riqish: bola qizaradi, lablarini qimtiydi, peshonasini tirishtiradi, tovush chiqaradi;
• o‘rtacha shaklda duduqlanish bog‘da, maktabda, notanish odamlar bilan erkin gaplashishga to‘sqinlik qiladi;
• og‘ir shaklida bola umuman gapirmasligi, bir bo‘g‘inli javob berishi, so‘z o‘rniga qo‘l silkitishi mumkin.

Qo‘shimcha belgilar:

• gapirishdan qo‘rqish, ayniqsa doska oldida javob berishda, tanishuvda, telefonda gaplashganda;
• "hiylalar": shivirlash, odatiy nutq o‘rniga qo‘shiq aytish, "qiyin" so‘zlarni almashtirish;
• ba’zan qo‘shimcha harakatlar - ko‘z qisish, yelka uchirish, silkinish.

Ehtimoliy sabablari:

Duduqlanish deyarli hech qachon "birgina qo‘rquv tufayli" yuzaga kelmaydi. Ko‘pincha bir nechta omillar birga ta’sir qiladi:

• nasl orqali (qarindoshlarida ham duduqlanish bo‘lgan);
• erta yoshdan MNT buzilishi (og‘ir tug‘ruq);
• stress va psixotravmalar (qo‘rquv, nizo, shart-sharoitlarning keskin o‘zgarishi);
• nutqiy zo‘riqishlar (kattalarning tez gapirishi, erta o‘qish, birdaniga ikki tilni o‘rganish).

Stress - bu ishga tushirish “ilmog‘i”, yagona sabab emas.

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi:

Ko‘pincha duduqlanish 2-6 yoshda, nutq faol rivojlanib, bola ko‘p gapira boshlaganda aniqlanadi.

Agar duduqlanish bir oydan ko‘proq davom etsa, bu mutaxassisga murojaat qilish uchun signal, “o‘zi o‘tadi” deb kutish tavsiya etilmaydi.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

• Bolalar nevrologi, psixonevrologi, logoped-defektologi, zarur hollarda psixologga murojaat qilish.
• Logoped sekin, ravon gapirishga, to‘g‘ri nafas olishga o‘rgatadi.
• Ota-onalarga: xotirjamroq va sekinroq gapiring, bolaga gapini tugatishiga imkon bering.
• Kun tartibini kuzatib boring: yaxshi uyqu, sayr qilish, kamroq gadjetlar va stress.

Eslab qolish muhim!

• Duduqlanish - nutq apparati (hiqildoq, til, lab) mushaklarining talvasali spazmlari natijasida yuzaga keladigan nutq ritmi, sur’ati va ravonligining buzilishi.
• Duduqlanishning o‘rta va og‘ir shakllari kamdan kam hollarda "o‘z-o‘zidan" o‘tib ketadi. Bola bilan korreksion-pedagogik mashg‘ulotlarni iloji boricha ertaroq boshlash kerak.

- Malakali maslahatlar yashash joyi bo‘yicha davolash-profilaktika muassasalarida psixonevrologlar va logopedlar tomonidan ko‘rsatiladi.

- Pedagogik ishlar 3 yoshdan boshlab ko‘p tarmoqli ixtisoslashtirilgan, shuningdek maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida olib boriladi.

- Yuqorida ko‘rsatilgan muassasalarga rasmiylashtirish uchun xulosa olish maqsadida “Inson” ijtimoiy xizmatlar markaziga murojaat qilib, psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan  o‘tish zarur.