Boladagi yuqori darajadagi gipermetropiya (uzoqko‘rlik) – bu shunchaki “biroz plus” emas, balki ko‘zoynak retseptidagi kuchli “+”, odatda +5,0 dioptriyadan yuqori bir yoki ikkala ko‘zda.

Bunda:

·        ko‘z juda qisqa yoki optik tizim (shox parda yoki ko‘z gavhari) zaif bo‘ladi;

·        yorug‘lik to‘r pardada emas, balki uning ortida fokuslanadi;

·        tasvir xira ko‘rinadi, yaqin masofada ayniqsa, va yuqori darajada uzoq masofada ham.

Muhim farqlash:

·        fiziologik “bolalar” uzoqko‘rligi: 6–7 yoshgacha bo‘lgan bolalarda +2,0…+3,0 dpt – bu ko‘zning tabiiy o‘sishi hisoblanadi.

·        yuqori gipermetropiya - bunda "plyus" juda katta yoki yosh o‘tishi bilan kamaymaydi va ko‘rish, o‘rganishga xalaqit beradi hamda g‘ilaylik va "dangasa ko‘z" (ambliopiya) ga olib kelishi mumkin.

Asosiy belgilar:

Kichik bolalarda belgilari noaniq bo‘lishi mumkin: ular shikoyat qilmaydi, chunki “har doim shunday ko‘rgan”. Ammo e’tiborli kattalar quyidagilarni sezishi mumkin:

Kichkintoylarda:

·        Bola kitob, o‘yinchoq yoki daftarni ko‘zidan uzoqqa tutadi;

·        O‘qish, yozish yoki nozik motorik mashg‘ulotlarda tez charchaydi;

·        Ko‘pincha shunday deydi: “boshim og‘ridi”, “ko‘zlarim charchadi”, ko‘zini qo‘llari bilan suradi;

·        Kitob va yaqin vazifalarni yoqtirmaydi, qiyinchilik qiladi;

·        Ko‘zini qisadi, boshini yon tomonga egadi, yaxshiroq ko‘rish uchun;

·        Ko‘zlar tez-tez yallig‘lanadi (kon’yunktivit, qovoq yallig‘lanishi) – chunki bola ularni doim suradi;

·        Yuqori darajada – bir ko‘z kosadi, ambliopiya xavfi paydo bo‘ladi.

Maktab yoshidagi bolalarda qo‘shimcha belgilar:

·        O‘quv yutuqlari pasayadi, darslarda diqqat jamlamaslik;

·        Tasvirning ikki baravar ko‘rinishi, satrlar tarqalib ko‘rinadi;

·        Uy vazifasini qilmaslik, ammo ko‘z talab qilinmaydigan o‘yinlarda normal o‘ynashi.

Ehtimoliy sabablar:

Ko‘pchilik hollarda bolalardagi yuqori darajadagi gipermetropiya tug‘ma bo‘ladi. Asosiy omillar:

·        Merosiylik: ko‘zning tuzilishi ko‘pincha oilada “o‘tadi” (old-orqa o‘qi qisqa, rogovitsa/xustalikning yorug‘likni qaytarish kuchi zaif).

·        Homiladorlik va tug‘ilish xususiyatlari: erta tug‘ilish, homila ichi ko‘z rivojlanishidagi buzilishlar, onaning og‘ir infeksiyalari.

·        Tug‘ma sindromlar va ko‘z anomaliyalari: xustalik, rogovitsa, ko‘z olmasi shaklining patologiyasi.

·        Kamroq uchraydigan holatlar: ko‘z jarohatlari, operatsiyalar yoki yallig‘lanishlar natijasi.

Muhim: gadjetlar, multfilmlar yoki darslar o‘zlari gipermetropiya keltirmaydi, lekin ular:

·        ko‘z zo‘riqishini kuchaytiradi;

·        yashirin uzoqko‘rlikni tezroq “ko‘rsatadi”;

·        mavjud yuqori gipermetropiya bilan bola tez charchashi va shikoyat qilishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Qaysi yoshda ko‘proq tashxis qo‘yiladi?

Yuqori darajadagi gipermetropiya 1 yoshdan boshlab aniqlanishi mumkin, ammo amaliyotda quyidagicha bo‘ladi:

·        Bolani odatda 1 yosh, 3 yosh va maktabga kirishdan oldin oftalmolog tekshiradi;

·        Yuqori “plus” ko‘rsatkichlar ko‘pincha quyidagicha aniqlanadi:

o   2–3 yoshda, agar g‘ilaylik, rivojlanish kechikishi yoki aniq shikoyatlar mavjud bo‘lsa;

o   5–7 yoshda, maktabga kirganda, o‘qish va yozishda qiyinchiliklar paydo bo‘lganda.

Ota-onalar bolani profilaktik tekshiruvlarga olib borishi kerak. Muammoni qanchalik erta aniqlasa, ikkala ko‘zning yaxshi ko‘rishini saqlash imkoniyati shuncha yuqori bo‘ladi.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

·        Bolani muntazam bolalar oftalmologiga ko‘rsatish (taxminan har 6–12 oyda bir marta);

·        Doimiy to‘g‘ri tanlangan “plus” ko‘zoynaklar yoki linzalarni taqish – bu davolashdir, “faqat go‘zallik uchun” emas;

·        Agar “lenta ko‘z” (ambliopiya) yoki g‘ilaylik mavjud bo‘lsa – okklyuziya (yaxshi ko‘z yopish), mashqlar, apparatli davolash, ba’zan operatsiya;

·        Ko‘z gigiyenasiga rioya qilish: yaxshi yorug‘lik, kitobni kamida 30–35 sm masofada tutish, har 25–30 daqiqada tanaffus, gadjetlardan kam foydalanish, ko‘proq tashqarida bo‘lish.

Bolalarga "plyus" lazeri deyarli qo‘llanilmaydi - bolalikdagi asosiy vosita ko‘zoynak va ambliopiyani davolashdir.

Eslab qolish muhim!

Yuqori darajadagi gipermetropiya – bu faqat bir-ikki “plus” emas, balki nazoratsiz qoldirilsa g‘ilaylik va "dangasa ko‘z"ga (ambliopiya) xavfi olib kelishi mumkin bo‘lgan holatdir.

“O‘sib ketadi” deb kutmaslik kerak, balki bolani  muntazam bolalar oftalmologiga olib borish zarur. Shunda bola normal o‘qiy oladi, o‘rganadi va o‘ynaydi, faqat ko‘rishi biroz “plus” bilan bo‘ladi.

- Yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida malakali bolalar oftalmologi, psixonevrolog va logoped maslahat beradi.

- Pedagogik ish (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari, ta’lim muassasalari), shuningdek, maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida va umumta’lim muassasalarining inklyuziv sinflarida, agar bolada ikki tomonlama ko‘rish qobiliyati buzilgan bo‘lsa, amalga oshiriladi.

- Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan xulosa olish talab etiladi. Komissiyadan o‘tish uchun ariza “Inson” ijtimoiy markazlari orqali amalga oshiriladi.