Bu nima:

Ayrim psixik funksiyalarning (xotira, diqqat, tafakkur, nutq, hissiyotlar) sekin rivojlanishi bo‘lib, bunda umumiy aqliy zaiflik belgilari kuzatilmaydi.

Asosiy belgilari:

-       -    eslab qolish, diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar;

-      -    tez charchash;

-       -    emotsional holatning beqarorligi;

-       -    yuqori ishonuvchanlik;

-       -    nutq, mantiqiy fikrlash, o‘z-o‘zini boshqarish rivojlanishining kechikishi.

 Ehtimoliy sabablar:

Biologik:

-       -    asab tizimining tug‘ma kasalliklari va patologiyalari;

-      -    homiladorlik yoki tug‘ruq asoratlari;

-       -    tug‘ruq jarayonidagi jarohatlar.

Ijtimoiy:

-       -    stressli vaziyatlar, muloqotning yetishmasligi;

-       -    nomaqbul tarbiya sharoitlari;

-       -    giperg‘amxo‘rlik yoki, aksincha, muloqotning qattiq avtoritar uslubi.

 F83 tashxisi odatda qaysi yoshda qo‘yiladi?

F83 tashxisi (psixologik rivojlanishning aralash spetsifik buzilishlari) odatda erta bolalikda, nutq faol shakllanayotganda aniqlanadi. Ko‘pincha bu 3-6 oralig‘ida kuzatiladi, chunki nutq va bilish (kognitiv) funksiyalaridagi yaqqol kechikish yoki yetarli darajada shakllanmaganlik sezila boshlaydi. 

Tashxis qo‘yishda maxsus metodikalar qo‘llanadi. Ularni logoped, psixolog, psixonervolog va nevrolog olib boradi.

Baholash quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

-       nutq rivojlanishi;

-       nutqni tushunish darajasi;

-       kognitiv jarayonlarning xususiyatlari.

 Bolani qo‘llab-quvvatlash / Bolaga qanday yordam berish mumkin

 1. Qulay muhit yarating. Qo‘llab-quvvatlang, tanqid qilmang, xotirjam hissiy muhit yarating.

2. Mustaqillikni rivojlantiring. Bolaning o‘rniga hamma ishni qilib bermang — unga imkon bering o‘zi bajarishga. Uning kichik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlang va o‘z-o‘ziga xizmat qilish jarayonida faol bo‘lishiga yordam bering.

3. O‘rganishda ehtiyotkorlik bilan yo‘l ko‘rsating: tushunishiga yordam bering, lekin vazifalarni bolaning o‘zi bajarishiga imkon qoldiring.

4. Psixik funksiyalarni o‘yin orqali rivojlantiring:

-    Xotirasini savollar va suhbatlar orqali mustahkamlang. Fikrlashini taqqoslash va farqlash mashqlari bilan rivojlantiring.

-    Nutqini mashqlar, qayta aytish va rasmlar asosidagi hikoyalar orqali boyiting.

5. Maqtang va qo‘llab-quvvatlang.

-    Kichik yutuqlarni ham nishonlang - bu bolaning ishonchini mustahkamlaydi.

6. Mutaxassislarga murojaat qilishdan tortinmang. Bolaning rivojlanishini to‘g‘ri baholash va yordam berish uchun defektolog, logoped, bolalar psixologi hamda nevrolog (yoki psixonevrolog) bilan maslahatlashish foydali bo‘ladi. Ular farzandingizning kuchli tomonlarini aniqlashga va unga mos, qulay mashg‘ulotlarni tanlashga yordam beradi.

 Eslab qoling!

— Har bir bola individual rivojlanadi.

— Vaqtida tashxis qo‘yilib, kerakli yordam ko‘rsatilsa, rivojlanishi ijobiy bo‘ladi.

— Bolani boshqalar bilan solishtirmang, uning shaxsiy yutuqlarini qadrlang.

— Yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida malakali bolalar oftalmologi, psixonevrolog va logoped maslahat beradi.