III darajali neyrosensor eshitish zaifligi (56-70 dB) - H90.3
III darajali neyrosensor eshitish zaifligi (56-70 dB) - H90.3
Bu nima:
III darajali neyrosensor eshitish zaifligi - bu eshitishning og‘ir darajada pasayishi bo‘lib, bunda muammo quloqdagi “yo‘llarda” emas, balki eshitish tizimining o‘zida — ichki quloq, eshitish nervi yoki miya eshitish markazlarida bo‘ladi.
Asosiy belgilari:
Odatda ota-onalar dB (tovush kuchi)ni emas, balki bolaning xulq-atvorini payqashadi.
- bola past tovushlarga, shovqinlarga, boshqa xonadan aytilgan ismiga javob bermaydi;
- faqat juda baland tovushlarga yoki yaqin kelganda javob qaytaradi;
- nutq kechikadi: kam gapiradi, birinchi so‘zlarni kech aytadi, takrorlashda qiynaladi;
- tez-tez qayta so‘raydi, lab harakatlari va vaziyatga qarab “taxmin qilib” tushunishga harakat qiladi;
- shovqin-suronda (bog‘cha, bayramlarda) umuman "o‘zini yo‘qotib qo‘yadi" va nutqni deyarli tushunmaydi.
Ehtimoliy sabablari:
Sabablar turli bo‘lishi mumkin va har bir bolada ularning kombinatsiyasi turlicha bo‘ladi. Eng ko‘p uchraydiganlari:
Tug‘ma omillar:
- eshitish bilan bog‘liq irsiy xususiyatlar (genetik sindromlar yoki alohida eshitish genlari).
- homiladorlik davrida onadagi infeksiyalar (qizamiq va boshqalar);
- og‘ir kechgan homiladorlik va tug‘ruq, gipoksiya, tug‘ilganda tana vazni juda past.
Orttirilgan omillar:
- og‘ir infeksiyalar: meningit, parotit (svinka), qizamiq, ayrim virusli kasalliklar.
- ototoksik dorilar;
- bosh miya jarohatlari.
Ba’zi hollarda aniq sabab aniqlanmaydi — bu tez-tez uchraydi va normal holat hisoblanadi.
Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi:
Ideal holatda qanday bo‘lishi kerak:
- eshitish skriningi — tug‘ruqxonada yoki hayotining 1-oyigacha;
- aniqlashtiruvchi diagnostika - 3 oygacha;
- reabilitatsiyaning boshlanishi - 6 oygacha.
Amaliyotda, agar skrining o‘tkazilmagan bo‘lsa, shubha odatda 1,5–3 yoshda paydo bo‘ladi.
Qanchalik erta aniqlansa, bola nutqni tushunish va tengdoshlari bilan rivojlanish imkoniyati shunchalik yuqori bo‘ladi.
Bolani qo‘llab-quvvatlash:
Kutib o‘tirmasdan darhol LOR va surdologga, zarur bo‘lsa — nevrolog va genetik mutaxassislariga murojaat qilish.
III darajada deyarli har doim ikki quloqqa eshitish apparatlari kerak bo‘ladi. Agar samarasi past bo‘lsa — koxlear implantatsiya masalasi ko‘rib chiqiladi.
Eshitish va nutqni rivojlantirish uchun surdopedagog va logoped bilan muntazam mashg‘ulotlar majburiy.
Uyda bola bilan yuzma-yuz turib, aniq va sokin ovozda gapirish; baqirmaslik. Mimika, imo-ishoralar va rasmlar bilan tushuntirish, uzoq davom etadigan baland shovqindan qochish.
Bolani ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, muvaffaqiyatlarini maqtash va o‘ziga ishonchini mustahkamlash.
Eslab qolish muhim!
Zamonaviy eshitish moslamalari va/yoki koxlear implantatsiya bilan H90.3 bo‘lgan bolalar oddiy maktablarda o‘qishlari, muloqot qilishlari va mustaqil bo‘lishlari mumkin.
Reabilitatsiya qanchalik erta boshlansa, bola shunchalik tez rivojlanadi.
Malakali maslahatlar yashash joyi bo‘yicha davolash-profilaktika muassasalarida bolalar otorinolaringologlari, psixonevrologlar va logopedlar tomonidan ko‘rsatiladi.
Pedagogik ishlar 2 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda (maktabgacha ta’lim tashkilotlari, ta’lim muassasalari), shuningdek 3 yoshdan — maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida, 7 yoshdan esa umumta’lim muassasalarining ixtisoslashtirilgan va inklyuziv sinflarida olib boriladi.
Yuqorida ko‘rsatilgan muassasalarga rasmiylashtirish uchun xulosa olish maqsadida “Inson” ijtimoiy markazlariga murojaat qilib, psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan o‘tish zarur.