Bu nima:

Mikroftalm — tug‘ma yoki erta davrda rivojlanadigan holat bo‘lib, bunda ko‘z olmasi me’yoriga nisbatan sezilarli darajada kichik bo‘ladi.

·        Ko‘zning uzunlamas o‘qi qisqaroq bo‘lib, o‘rtacha 19 mm ni tashkil etadi (me’yorda 22–23 mm).

·        Zararlanish bir ko‘zda (ko‘proq hollarda) yoki ikkala ko‘zda ham bo‘lishi mumkin.

·        Ko‘rish qobiliyati deyarli normal darajadan tortib og‘ir pasayishgacha, ayrim holatlarda esa to‘liq ko‘rlikkacha yetishi mumkin.

Asosiy belgilari:

Ota-onalar ko‘pincha quyidagi belgilarni payqashadi:

·        Ko‘zning “kichik” ko‘rinishi, ba’zan sog‘lom ko‘zga nisbatan shaklining farq qilishi;

·        Ko‘z yorig‘ining torligi va yuz assimetriyasi;

·        Ko‘zdan yosh oqishi, bolaning ko‘zini tez-tez ishqalashi, kattaroq bolalarda “qum bordek” noqulaylik hissi;

·        Tez-tez hamroh bo‘ladigan holatlar: koloboma (rangdor parda yoki tomirli qavatdagi chuqurcha), g‘ilaylik, nistagm.

Agar mikroftalm ikki tomonlama bo‘lsa, bola makonda mo‘ljal olishda qiynaladi, buyumlarga noto‘g‘ri tomondan qo‘l cho‘zadi va ularni ko‘ziga juda yaqin olib keladi.

Mumkin bo‘lgan sabablari:

Ko‘pincha bu holat ko‘zning homila davrida noto‘g‘ri rivojlanishi bilan bog‘liq bo‘ladi:

·        Genetik mutatsiyalar va sindromlar;

·        Homiladorlik davrida onada uchragan TORCH-infeksiyalar
(toksoplazmoz, qizamiqcha, gerpes);

·        Teratogen omillar: alkogol, giyohvand moddalar, ayrim dori vositalari, kimyoviy moddalar, ionlashtiruvchi nurlanish;

·        Amniotik tortilishlar — homila qopchasi ichidagi qattiq “iplar”ning ko‘zni siqib qo‘yishi.

Kamroq hollarda mikroftalm tug‘ilgandan keyin, hayotning ilk yillarida rivojlanishi mumkin. Masalan, og‘ir ko‘z infeksiyalari, chala tug‘ilgan chaqaloqlar retinopatiyasi yoki bir necha bor o‘tkazilgan jarrohlik amaliyotlaridan so‘ng.

Qaysi yoshda ko‘proq tashxis qo‘yiladi:

·        Aksariyat hollarda tug‘ilganda yoki hayotning ilk haftalaridayoq neonatolog va oftalmolog ko‘rigida aniqlanadi.

·        Tashxisni aniqlashtirish (ko‘z UTT, orbita KT, ko‘z tubini tekshirish, ayrim hollarda genetik tahlillar) hayotning dastlabki oylarida o‘tkaziladi.

Muhim: Tashxis bolalar oftalmologi tomonidan tasdiqlanishi kerak, imkon qadar ixtisoslashgan markazda (masalan, Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi markazi).

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

·        Bolani muntazam ravishda bolalar oftalmologi ko‘rigidan o‘tkazish va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlarni nazorat qilish;

·        To‘g‘ri tanlangan ko‘zoynaklardan foydalanish, agar ikkinchi ko‘z yaxshiroq ko‘rsa, “dangasa ko‘z”ni (ambliopiya) davolash;

·        Zarurat bo‘lsa, jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazish va/yoki yuzning simmetrik rivojlanishi uchun kosmetik protez qo‘yish;

·        Uy sharoitida ko‘rishni rivojlantiruvchi o‘yinlarga e’tibor berish: yorqin va kontrastli o‘yinchoqlar, buyumlarni topish, “ushla–tort” kabi mashg‘ulotlar;

·        Bolani emotsional jihatdan doimiy qo‘llab-quvvatlash.

Muhim eslatma:

Mikroftalm — bu hukm emas, balki ko‘z rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatidir. Ko‘rish qobiliyatini har doim ham to‘liq tiklash imkoni bo‘lmasligi mumkin, biroq quyidagilarni amalga oshirish muhim:

·        mavjud ko‘rish imkoniyatidan maksimal darajada foydalanish;

·        asoratlarning oldini olish;

·        yuz simmetriyasi va bolaning sog‘lom rivojlanishini ta’minlash.

Bolaning qanchalik erta bolalar oftalmologi ko‘rigidan o‘tishi va davolash yoki protezlash ishlari boshlansa, uning faol, o‘ziga ishongan bo‘lib ulg‘ayishi, tengdoshlari bilan birga o‘qishi va mustaqil hayot kechirish imkoniyati shunchalik yuqori bo‘ladi.

 - Yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida malakali bolalar oftalmologi, psixonevrolog va logoped maslahat beradi.

- Pedagogik yordam (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda — maktabgacha ta’lim tashkilotlari hamda ta’lim muassasalarida amalga oshiriladi;

- Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan xulosa olish talab etiladi. Komissiyadan o‘tish uchun ariza “Inson” ijtimoiy markazlari orqali amalga oshiriladi.