Bu nima:

Boladagi to‘r pardaning ajralishi – bu shunchaki “ko‘z muammosi” emas, balki ko‘rish uchun jiddiy favqulodda holat. Bolalar oftalmologi bolani qanchalik tez ko‘rsa, ko‘zni saqlab qolish imkoniyati shunchalik yuqori bo‘ladi.

To‘r parda - ko‘zning ichki devoridagi nozik "parda" bo‘lib, u tasvirni qabul qiladi va uni miyaga uzatadi. To‘r parda ko‘chganda, bu parda tomirli pardadan ajralib, oziqlanishdan mahrum bo‘ladi va halok bo‘la boshlaydi. Jarrohlik amaliyotisiz bunday holat deyarli har doim ushbu ko‘zda ko‘rish qobiliyatining jiddiy yo‘qolishiga olib keladi.

Asosiy belgilar:

Bolalarda ham kattalardagiga o‘xshash alomatlar uchrashi mumkin, ammo har doim ham emas. Shuning uchun hatto «mayda» belgilarni ham e’tibordan chetda qoldirmaslik muhim:

·       bola ko‘z oldida “chivinlar”, chaqnashlar, yaltirashlar, qora nuqtalar yoki “tuman” borligini aytadi;

·       “yon tomondan yomon ko‘ryapman” deydi yoki tasvirning bir qismi go‘yo “parda” bilan yopilgandek tuyuladi;

·       bitta ko‘zda ko‘rish keskin pasayadi — bola ko‘zini qisib oladi, bir ko‘zini yopadi yoki boshini burib qaraydi;

·       bola bexosdan qoqilib ketadigan, buyumlarga bir tomondan tez-tez uriladigan bo‘lib qoladi;

·       kichik yoshdagi bolalarda — qiyshiq ko‘zlik paydo bo‘lishi yoki kuchayishi, nigohning g‘alati bo‘lishi, bola mayda o‘yinchoqlarga qo‘l cho‘zmasligi kuzatiladi.

Bitta ko‘zda har qanday to‘satdan ko‘rish nuqsoni bolani zudlik bilan (shu kuniyoq) oftalmologga ko‘rsatish uchun sabab bo‘ladi.

Ehtimoliy sabablar:

Bolalarda to‘r parda ajralishi kam uchraydi, lekin deyarli har doim jiddiy sabablar fonida bo‘ladi:

·        ko‘z va bosh jarohatlari (to‘p bilan urilish, tayoq bilan urilish, avtohalokat, janjal, yiqilish);

·        yuqori darajadagi miyopiya va miyopik kasalliklar – cho‘zilgan ko‘z to‘r pardani tortadi;

·        erta tug‘ilgan bolalarda retinopatiya va uning chandiq bosqichi;

·        merosiy sindromlar (masalan, stikler sindromi, marfan va boshqalar), tug‘ma to‘r parda anomaliyasi;

·        oldingi ko‘z operatsiyalari, og‘ir yallig‘lanishlar, o‘smirlikdagi diabetik retinopatiya.

Ba’zan to‘r parda ajralishi jarohat yoki kasallikdan yillar o‘tgach rivojlanadi, shuning uchun xavf guruhidagi bolalar doimiy ravishda oftalmolog nazoratida bo‘lishi kerak.

Qaysi yoshda ko‘proq tashxis qo‘yiladi:

To‘r parda ajralishi har qanday yoshda paydo bo‘lishi mumkin – chaqaloqdan o‘smirgacha.

·        erta tug‘ilgan bolalar va jiddiy tug‘ma sindromlar mavjud bolalarda uni hayotning birinchi yillarida aniqlash mumkin;

·        ko‘pchilik bolalarda – jarohatlar, yuqori miyopiya yoki merosiy omillar fonida – tashxis maktab va o‘smirlik davrida (taxminan 7–17 yosh) qo‘yiladi.

Shuning uchun erta skrininglar va maktab davri davomida muntazam tekshiruvlar juda muhim.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Agar bolada “parda” effekti, yorqin chiroqlar, yoki bir ko‘zda keskin ko‘rish pasayishi paydo bo‘lsa – darhol bolalar oftalmoxirurgi bo‘lgan klinikaga olib boring. Kutib turmang va hech qanday tomchilar bilan o‘zingiz davolashga urinmang.

To‘r parda ajralishini faqat jarrohlik yo‘li bilan davolash mumkin (lazer, plombirovka, vitrektomiya) – hech qanday tabletkalar yoki vitaminlar uni yopmaydi.

Operatsiyadan keyin muhim:

o   tomchilarni qat’iy shifokor sxemasiga muvofiq qo‘llash;

o   boshning to‘g‘ri holatini saqlash;

o   og‘ir yuklamalardan saqlanish;

o   muntazam tekshiruvlar.

Uyda va maktabda: tinchlik, darslar bo‘yicha yumshatish, doskaga yaqin o‘rindiq.

Eslab qolish muhim!

To‘r parda ajralishi – favqulodda holat: har bir kechikish ko‘rish imkoniyatini kamaytiradi.

Bolalar ko‘pincha shikoyat qilmaydi, shuning uchun har qanday “chivinlar”, yorqin chiroqlar, tuman, “bu ko‘z bilan ko‘rmayapman” kabi belgilar zudlik bilan oftalmoxirurgga ko‘rsatish sababidir, milliy dorilar yoki uy usullari bilan davolash emas.

Agar bir ko‘z allaqachon ajralishga uchragan bo‘lsa, ikkinchi ko‘zga alohida e’tibor berish zarur:

o   tez-tez tekshiruvlar;

o   zarur bo‘lsa, profilaktik lazer;

o   ehtiyotkor sport.

Agar ota-ona diqqatli va shifokorlar malakali bo‘lsa, bola ajralishdan keyin ham yaxshi ko‘rishi va faol hayot kechirishi mumkin.

-Yashash joyidagi davolash-profilaktika muassasalarida malakali bolalar oftalmologi, psixonevrolog va logoped maslahat beradi.

-Pedagogik yordam (tiflopedagog bilan mashg‘ulotlar) 3 yoshdan boshlab ixtisoslashtirilgan muassasalarda — maktabgacha ta’lim tashkilotlari hamda ta’lim muassasalarida amalga oshiriladi. Shuningdek, agar bolada ikki tomonlama ko‘rish qobiliyati buzilishi aniqlangan bo‘lsa, pedagogik yordam maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlari va umumta’lim muassasalarining inklyuziv sinflarida ham tashkil etiladi.

-Yuqoridagi muassasalarga rasmiylashtirish uchun psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan xulosa olish talab etiladi. Komissiyadan o‘tish uchun ariza “Inson” ijtimoiy markazlari orqali amalga oshiriladi.