Bu nima:

Sensor alaliya nutq eshitish qobiliyatining buzilishidir. Bola eshitadi, ammo miya so‘zlarning ma’nosini farqlamaydi va tushunmaydi.

Bola:

• shovqin, musiqa, taqillatishga javob beradi.
• lekin unga nima deyishayotganini, hatto oddiy so‘zlar va iltimoslarni ham tushunmaydi.

Shu sababli, o‘z nutqi yo ishga tushmaydi yoki tovushlar to‘plamiga o‘xshab ko‘rinadi.

Ko‘pincha ota-onalar quyidagilarni sezishadi:

• Oddiy so‘rovlarni bajarmaydi: “topni ber”, “bu yerga kel”, hatto eshitayotganiga ishonch hosil qilganingizda ham;
• Ismidan ko‘ra shovqin, musiqa, eshik qo‘ng‘irog‘iga yaxshiroq javob beradi.
• Uning nutqi - bu bo‘g‘inlar to‘plami, exolaliyalar (so‘zlarni, iboralarni, "multfilmlarni," iboralarning bo‘laklarini takrorlaydi, lekin ma’nosiga ko‘ra emas).
• Ko‘pincha "quloqsiz" yoki "o‘z dunyosida" bo‘lib ko‘rinadi - aslida esa unga nima deyishayotganini tushunmaydi.

Shu bilan birga, bola jonli, qiziquvchan bo‘lishi, konstruktorni yaxshi yig‘ishi, imo-ishoralardan foydalanishi mumkin.

Ehtimoliy sabablari:

Ko‘pincha sensor alaliya miyaning nutq zonalarining erta shikastlanishi bilan bog‘liq:

• perinatal gipoksiya, murakkab  tug‘ruqlar, yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda qon ketishlari;
• erta yoshda o‘tkazilgan neyroinfeksiyalar (ensefalit, meningit);
• bosh miyaning rivojlanish nuqsonlari, epilepsiya;
• boshning og‘ir jarohatlari.

Qaysi yoshda tashxis qo‘yiladi:

Dastlabki jiddiy shubhalar odatda:

• 2-3 yoshda, bola murojaat qilingan nutqni tushunmayotganligi va so‘zlar, iboralarni deyarli ishlatmayotganligi kuzatilganda;
• Aniqlangan F80.2 tashxisi ko‘pincha to‘liq tekshiruvdan so‘ng 3-5 yil oralig‘ida qo‘yiladi.

Tashxisni mutaxassislar jamoasi qo‘yadi: bolalar nevrologi + logoped-defektolog, eshitish qobiliyati buzilishi va autizm istisno qilinganidan so‘ng.

Bolani qo‘llab-quvvatlash:

Dastlab tekshiruv: LOR/surdolog, psixonevrolog, nevropatolog, logoped-defektolog.

Mashg‘ulotlarda logoped nutqni rasmlar, imo-ishoralar, predmetlar, qisqa iboralar orqali tushunishni o‘rgatadi.

Uyda: sekin gapirish, oddiy iboralarni qo‘llash, harakatni ko‘rsatish ("Stulga o‘tir" + stulni ko‘rsatish).

Bog‘chada/maktabda: pedagoglarni ogohlantirish - bola takrorlashi, ko‘rgazmali qurollardan foydalanishi kerak.

Eslab qolish muhim!

• Sensor alaliya nutqning og‘ir buzilishidir.
• F80.2 bo‘lgan bola "ahmoq" ham, "dangasa" ham emas - uning miyasi ma’lumotni boshqacha qabul qiladi.
• 5-6 yoshgacha "o‘zi gapira boshlaydi" deb kutish tavsiya etilmaydi.
• To‘g‘ri qo‘llab-quvvatlash bilan ko‘plab sensor alaliyali bolalar asta-sekin nutqni tushunishni, iboralar bilan gapirishni o‘rganadilar va oddiy bog‘cha va maktabga borishlari mumkin - faqat ularga ko‘proq vaqt va mashg‘ulotlar kerak.

- Malakali maslahatlar yashash joyi bo‘yicha davolash-profilaktika muassasalarida psixonevrologlar va logopedlar tomonidan ko‘rsatiladi.

- Pedagogik ishlar 3 yoshdan boshlab ko‘p tarmoqli ixtisoslashtirilgan, shuningdek maktabgacha ta’lim tashkilotlarining inklyuziv guruhlarida olib boriladi.

- Yuqorida ko‘rsatilgan muassasalarga rasmiylashtirish uchun xulosa olish maqsadida “Inson” ijtimoiy xizmatlar markaziga murojaat qilib, psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyadan  o‘tish zarur.